ısı sayacı (kalorimetre) ile ilgili genel bilgiler

Kalorimetre, diğer adıyla ısı sayacı, merkezi ısıtma veya soğutma sistemlerinde tüketilen ısıl enerjiyi ölçen cihazlardır. Gidiş ve dönüş boruları arasındaki sıcaklık farkını (ΔT) ve su debisini ölçerek kWh cinsinden enerji tüketimini hesaplar.

Her daire veya bağımsız bölüm, gerçek tüketimine göre ödeme yapar. Bu sayede adil, şeffaf ve enerji verimliliğini teşvik eden bir faturalama sistemi kurulur.

Cihaz, boru hattındaki gidiş ve dönüş sıcaklıklarını ve akışı algılar. Bu verileri bir hesaplayıcıda entegre eder ve:

Q = M × C × ΔT
(Q = Enerji, M = Kütle/Debi, C = Sabit, ΔT = Sıcaklık farkı)

formülüyle enerji tüketimini hesaplar. Modern sistemlerde bu değerler uzaktan okunabilir ve merkezi yazılımlarla otomatik raporlanır.

Kalorimetreler aşağıdaki sistemlerde yaygın şekilde kullanılır:

  • Toplu konut ve siteler: Merkezi ısıtmalı yapılarda, daire bazında ölçümle adil paylaşım.

  • Bölgesel ısıtma sistemleri: Abone istasyonlarında dağıtılan enerjinin hassas takibi.

  • Ticari yapılar: AVM, otel, ofis, hastane gibi binalarda bölgesel gider kontrolü.

  • Endüstriyel tesisler: Kazan çıkışı ve proses hatlarında enerji verimliliği takibi.

  • Soğutma sistemleri: Chiller çıkışında soğutma enerjisi ölçümü (ters kalorimetre modu).

Türkiye’de kalorimetre kullanımı, Enerji Verimliliği Kanunu (5627) ve bağlı Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılması Yönetmeliği ile desteklenir. Buna göre:

  • Merkezi sistemli yapılarda tüketim esaslı paylaşım zorunludur.

  • Teknik olarak uygunsa daire bazında ısı sayacı, değilse ısı pay ölçer kullanılır.

  • Kazan dairesi/ısı istasyonu çıkışına bina genel sayacı takılır.

  • Isı Sayacı Muayene Yönetmeliğine göre 5 yılda bir periyodik muayene zorunludur (Yetkili ölçüm kuruluşlarınca yapılır).

Firmamız, Türkiye’de 150.000’den fazla bina ve 800.000’den fazla cihazla bu sistemlerin kurulum, bakım ve veri yönetiminde liderdir.

  • Hareketli parça içermez → Aşınma yok, bakım ihtiyacı düşük

  • Temassız ölçüm teknolojisi → Hassasiyet yüksek

  • Uzun ömür → 10 yıl ve üzeri pil süresi

  • MID MI‑004 (Sınıf 2) sertifikası → Faturalamaya uygundur

  • Ultrasonik: En hassas, uzun ömürlü ve faturalamaya uygun

  • Mekanik: Ekonomik, ancak aşınma ve doğruluk sınırlı (genelde önerilmez)

  • Superstatic: Venturi etkisiyle çalışan hassas alternatif

  • Sertifikasyon: MID MI‑004 (Sınıf 2), TS EN 1434 uyumu

  • Haberleşme: M‑Bus, RS485 (Modbus), OMS kablosuz

  • Koruma: IP67 gövde, nem ve suya dayanıklılık

  • Enerji Beslemesi: Uzun ömürlü pil ya da şebeke bağlantısı

  • Boyut Seçimi: DN/Qp uyumu ve montaj mesafesi

ısı sayacı (kalorimetre) Kullanımıyla İlgili Sık Sorulan Sorular

Evet, ikisi aynı şeyi ifade eder. Türkiye’de “kalorimetre” terimi ısı sayacı yerine kullanılır.

Evet, Enerji Verimliiği Kanunu gereği 2000 m2 ve üzerindeki yapılarda ısı sayacı veya ısı pay ölçer kullanımı zorunludur.

Ultrasonik sayaçlar daha hassas, uzun ömürlü ve faturalamaya daha uygundur.

Yasal olarak 5 yılda bir periyodik muayene zorunludur.

M-Bus (kablolu), RS485 (Modbus), OMS (kablosuz), özel RF sistemleriyle uzaktan okuma mümkündür.

Debi, hacim, sıcaklık farkı, anlık tüketim, toplam tüketim, çalışma süresi ve hata kodları gibi verileri.

Piyasadaki ısı sayaçlarında bu süre 5 – 10 ve 15 yıl ve üzeri seçeneklerle sunulmaktadır. Pil bittiğinde sadece yetkili servis müdahale etmelidir.

Hatalı montaj, hava problemi, kireçlenme, sensör tersliği, elektronik arıza, titreşim gibi nedenler etkiler.

Montaj işlemi, debimetre ve sıcaklık sensörlerinin yerleştirilmesinden oluşur.

  • Isıtma/soğutma hattında kolon kesme vanası ile daire giriş kollektörü arasına T parçası ve sıcaklık sensör kovanı monte edilir.
  • Alternatif olarak özel tip sıcaklık sensörü montajına uygun küresel vana kullanılabilir.
  • Dönüş hattında, kolon kesme vanası ile daire dönüş kollektörü arasına ısı sayacı yerleştirilir. Akış yönüne dikkat edilerek pislik tutucu filtre ile birlikte montaj yapılır.

2018’de yürürlüğe giren “Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği”ne göre tüm ısı sayaçları her yıl Sanayi Bakanlığı’nın yetkilendirdiği laboratuvarlarda muayene edilmelidir.

Muayene dönemi: Sayaç üzerindeki M kodu üretim yılına göre belirlenir. Örneğin sayacınızda “M16” yazıyorsa, bu sayaç 2021 yılında muayeneye gönderilmelidir.

Sonuçlar:
– Sayaç tolerans değerleri içindeyse onaylanır.
– Tolerans dışındaysa kalibrasyon yapılır. Kalibrasyon mümkün değilse sayaç yenilenir.
– Yasal olmayan kullanımda 2.500 TL’den fazla para cezası uygulanır.

Periyodik muayeneyi beklemek istemezseniz “şikayet muayenesi” talep edebilirsiniz. Bunun için yetkili laboratuvarlara başvurmanız gerekir. Bu süreçte firmamızdan da destek alabilirsiniz.

Isı sayaçları üretim standartı TSEN 1434’e göre üretilmektedir. Bu standarta göre bir ısı sayacı ya kablolu ya da kablosuz m-bus haberleşme sistemine sahip olmalıdır.

Her iki haberleşme sisteminde de sayacın yanına gidilmeye gerek kalmaksızın tüketim verileri otomasyon sistemiyle alınmaktadır

Isı sayaçları genel olarak standartları gereği manipülasyonlara karşı korumalıdır. İçindeki hesaplama algoritması ayrıca bu kontrolleri gerçekleştirerek örneğin sensör kablosunun kesilme vb. durumlarda ekranda ve okuma verilerinde arıza kodları şeklinde bu ikazları verir.

Ayrıca Daf Sayaç Okuma ve Veri Analiz Ekibi tüketim verilerindeki sensör sıcaklıklarını kontrol altında tutar. Anormal durumlar var ise yöneticilere rapor edilir.